Airco in huis: zo kies je het juiste systeem

·

Airco in huis: zo kies je het juiste systeem

Een airco kopen lijkt eenvoudig, maar er zijn tientallen modellen, vermogens en merken. Welk systeem past bij jouw woning en wat kost het je écht per jaar? Dat zijn de vragen die er toe doen.

Wat is een split-unit en waarom is het populair?

Een split-unit airco bestaat uit twee delen: een binnenunit aan de muur en een buitenunit op het dak of de gevel. De twee zijn verbonden via een koelleiding. Dit is verreweg het meest verkochte type voor woningen.

Het voordeel is duidelijk. De compressor zit buiten, waardoor de binnenunit stil werkt. Gemiddeld produceert een binnenunit zo’n 20 tot 25 decibel. Dat is vergelijkbaar met een fluistering. Voor een slaapkamer is dat goed te doen.

Split-units zijn ook geschikt voor verwarmen in de winter. Ze werken dan als warmtepomp en zijn bij buitentemperaturen tot min tien graden nog efficiënt. Dat maakt ze een aantrekkelijke vervanging voor een deel van je gasverbruik.

COP-waarden: wat zegt dat getal je echt?

De COP-waarde staat voor Coefficient of Performance. Het getal geeft aan hoeveel kilowatt warmte of koude je krijgt per kilowatt stroom die je verbruikt. Een COP van 4 betekent dat je voor elke euro aan stroom vier euro aan koeling terugkrijgt.

Moderne split-units hebben bij koeling een SEER-waarde van 6 tot 9. SEER is het seizoensgemiddelde en realistischer dan een labomstandigheid. Kies je een systeem met SEER 8 in plaats van SEER 5, dan scheelt dat je al snel 30 tot 40 euro per zomer op de stroomrekening.

Kijk bij de aankoop dus niet alleen naar de aanschafprijs. Een goedkoper model met lager rendement kost je over vijf jaar meer dan een duurdere unit met hoog seizoensrendement.

Welk vermogen heb je nodig?

Een veelgemaakte fout is een te krachtige airco kopen. Die koelt te snel, schakelt constant aan en uit, en gebruikt daardoor meer stroom dan nodig. Het systeem slijt ook sneller.

Een vuistregel: reken 80 watt koelvermogen per vierkante meter voor een normaal geïsoleerde ruimte. Een woonkamer van 30 m² heeft dus ongeveer 2.400 watt of 2,4 kW nodig. Ligt de ruimte op het zuiden of is er veel glas? Tel er dan 20 procent bij op.

Woon je in een goed geïsoleerde woning met HR++-glas, dan kun je juist wat naar beneden bijstellen. Goede isolatie houdt warmte buiten, waardoor het systeem minder hard hoeft te werken.

Vaste installatie of mobiele airco?

Een mobiele airco heeft geen buitenunit en hoeft niet geïnstalleerd te worden. Je plaatst hem in een kamer, legt een slang naar het raam en klaar. Klinkt handig, maar de praktijk is minder rooskleurig.

Mobiele units blazen warme lucht af via de slang, maar zuigen tegelijk warme buitenlucht aan via kieren. Het rendement is laag. Een mobiele airco met 2,5 kW koelvermogen verbruikt vaak evenveel stroom als een split-unit van 3,5 kW. Je betaalt meer voor minder.

Bovendien zijn ze luidruchtig. Typisch 55 tot 65 decibel, vergelijkbaar met een druk gesprek. Voor een slaapkamer is dat onprettig. Een vaste split-unit is voor thuisgebruik in vrijwel alle gevallen de betere keuze, zowel qua comfort als qua kosten.

Installatie: zelf doen of een monteur inschakelen?

Een split-unit installeer je niet zelf, tenzij je een gecertificeerde koeltechnicus bent. Het werken met koudemiddel vereist een F-gassen certificaat. Doe je het zonder, dan riskeer je een boete en vervalt de garantie op het apparaat.

Een installateur rekent gemiddeld 300 tot 600 euro voor een standaard plaatsing van één binnenunit. Dat bedrag hangt af van de afstand tussen binnen en buitenunit, de doorvoer door de muur en eventuele extra materialen. Vraag altijd meerdere offertes op.

Let op de garantievoorwaarden van de fabrikant. Sommige merken eisen dat een erkend installateur het systeem plaatst, anders vervalt de productgarantie. Dat staat vaak in kleine letters in de handleiding.

Geluid en comfort in de praktijk

Geluid is een onderschatte factor. De binnenunit van een split-airco maakt bij de laagste stand zo’n 19 tot 22 decibel. Dat is nauwelijks hoorbaar. Op de hoogste stand loopt dat op naar 40 tot 45 decibel, vergelijkbaar met een rustige bibliotheek.

De buitenunit is iets luider, gemiddeld 45 tot 55 decibel op een meter afstand. Heb je buren die dichtbij wonen of een kleine tuin, dan is het slim om de buitenunit niet direct naast een slaapkamerraam van de buren te plaatsen. Dat voorkomt klachten.

In kantooromgevingen of thuiswerkplekken speelt geluid extra mee. Een belcel of afgesloten werkruimte heeft doorgaans al een rustige achtergrond nodig, waardoor de geluidseisen aan de airco strenger worden. Een systeem met een laag dB-niveau bij de laagste stand is dan geen luxe maar een basisvereiste.

Onderhoud en levensduur

Een airco die je nooit onderhoudt, werkt na drie jaar merkbaar minder efficiënt. De filters raken verstopt met stof en pollen. Dat kost rendement en dus stroom. Schone filters kunnen het verbruik met 5 tot 15 procent verlagen.

Reinig de filters van de binnenunit elke vier tot zes weken tijdens intensief gebruik. Dat doe je zelf: filter eruit, afspoelen onder de kraan, laten drogen, terugplaatsen. Vijf minuten werk.

Laat de buitenunit en het koelcircuit eens per één à twee jaar nakijken door een monteur. Hij controleert de koudemiddeldruk, reinigt de lamellen van de buitenunit en checkt de elektrische aansluitingen. Zo’n onderhoudsbeurt kost 80 tot 150 euro en verlengt de levensduur van het systeem aanzienlijk. Een goed onderhouden split-unit gaat gemakkelijk 12 tot 15 jaar mee.

Veelgestelde vragen over airco’s in huis

Hoeveel stroom verbruikt een airco gemiddeld per uur?

Een gemiddelde split-unit van 3,5 kW koelvermogen verbruikt bij normaal gebruik 700 tot 1.000 watt per uur. Op de laagste stand daalt dat naar 300 tot 400 watt. Bij een stroomprijs van 0,30 euro per kWh kost een uur koelen je dus 9 tot 30 eurocent. Over een hele zomer, bij dagelijks gebruik van vier uur, kom je uit op 15 tot 35 euro totaal. Dat valt mee voor het comfort dat je ervoor terugkrijgt.

Is een airco ook geschikt als verwarming in de winter?

Ja, en dat is precies waarom warmtepompen en airco’s steeds vaker in één adem worden genoemd. Een split-unit in verwarmingsstand heeft bij vijf graden buiten een COP van 3 tot 4. Dat betekent dat je voor elke kilowattuur stroom drie tot vier kilowattuur warmte binnenkrijgt. Dat is efficiënter dan een elektrische kachel, die altijd op COP 1 werkt. Bij strenge vorst daalt het rendement, maar voor de meeste Nederlandse winters is een airco als bijverwarming een reële optie.

Moet ik een vergunning aanvragen voor een buitenunit?

In de meeste gevallen niet, maar het hangt af van de situatie. Woon je in een beschermd stadsgezicht of een monumentaal pand, dan is toestemming van de gemeente verplicht. Ook bij een Vereniging van Eigenaren (VvE) heb je doorgaans goedkeuring nodig voordat je een buitenunit mag plaatsen. Vraag dit altijd na voordat je een installateur inschakelt. Een buitenunit die achteraf verwijderd moet worden, kost je onnodig geld.

Meer om te lezen