Warmtepomp of airco: wat past bij jouw huis?

·

Warmtepomp of airco: wat past bij jouw huis?

Je wilt je huis koelen in de zomer, maar misschien ook verwarmen in de winter. Dan kom je al snel uit bij twee opties: een warmtepomp of een split-unit airco. Wat is nu eigenlijk het verschil, en welke keuze levert je op de lange termijn het meeste op?

Hoe werken deze systemen en wat kosten ze?

Een split-unit aircosysteem bestaat uit een buitenunit en één of meerdere binnenunits. Het systeem pompt warmte van binnen naar buiten, of andersom. Dat klinkt eenvoudig, en dat is het ook. De installatie is relatief snel gedaan, en de aanschafprijs ligt doorgaans lager dan bij een volwaardige warmtepomp.

Een lucht-lucht warmtepomp werkt technisch gezien op dezelfde manier als een airco. Het grote verschil zit in hoe het systeem is afgesteld en wat de fabrikant als primaire functie heeft meegekregen. Een warmtepomp is geoptimaliseerd voor verwarming bij lage buitentemperaturen. Een standaard airco kan ook verwarmen, maar verliest bij vriesweer snel rendement.

De aanschafkosten voor een split-unit airco liggen gemiddeld tussen de 800 en 2.500 euro, inclusief installatie. Een lucht-water warmtepomp, die je cv-systeem vervangt, kost al snel 6.000 tot 15.000 euro. Dat is een fors verschil. De vraag is dan: wat wil je er precies mee bereiken?

COP-waarden, rendement en wat dat in de praktijk betekent

Hier komt de COP-waarde om de hoek kijken. COP staat voor Coefficient of Performance: hoeveel warmte levert het systeem per kilowattuur stroom? Een COP van 4 betekent dat je voor 1 kWh stroom 4 kWh warmte terugkrijgt. Dat is efficiënt.

Moderne aircosystemen halen in verwarmingsmodus bij een buitentemperatuur van 7 graden vaak een COP van 3 tot 4. Een kwalitatieve warmtepomp zit daar ook op, maar blijft stabieler presteren bij temperaturen onder nul. Bij min 10 graden daalt de COP van een gewone airco soms naar 1,5 of lager. Dan ben je nagenoeg even duur uit als elektrisch bijverwarmen.

Voor koeling geldt een vergelijkbare maatstaf: de EER-waarde (Energy Efficiency Ratio). Hoe hoger, hoe minder stroom je per gekoeld kilowattuur verbruikt. Een airco met een EER van 3,5 koelt je woonkamer voor ruwweg 8 cent per uur bij een stroomprijs van 0,28 euro per kWh. Dat scheelt je op een warme zomer al snel twintig euro per maand ten opzichte van een minder efficiënt systeem.

Het seizoensrendement, ook wel SCOP of SEER genoemd, middelt die waarden uit over een heel jaar. Dat getal is eerlijker dan een piekscore uit een laboratoriumtest. Kijk dus altijd naar de SCOP bij aanschaf, niet alleen naar de COP bij ideale omstandigheden.

Welk systeem past bij welke situatie?

De keuze hangt af van drie factoren: je woning, je gebruik en je budget. Een slecht geïsoleerde tussenwoning heeft weinig aan een dure warmtepomp als de warmte toch door de muren weglekt. Investeer dan eerst in isolatie.

Heb je een goed geïsoleerde woning en wil je volledig van het gas af? Dan is een lucht-water warmtepomp de meest logische stap. Je combineert hem met vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren, en je cv-ketel verdwijnt. De subsidie via de ISDE-regeling kan oplopen tot enkele duizenden euro’s, wat de terugverdientijd flink verkort.

Wil je vooral koelen in de zomer, met de optie om bij te verwarmen in de overgangsmaanden? Dan is een split-unit airco van een A-merk met een hoge SCOP de slimste keuze. Goedkoper in aanschaf, snel terugverdiend, en voor de meeste Nederlandse woningen meer dan voldoende.

Werk je ook overdag thuis of heb je een thuiskantoor? Dan speelt ook de geluidsproductie van de binnenunit een rol. Moderne inverter-gestuurde systemen draaien op deelvermogen en produceren nauwelijks geluid. Maar goedkopere modellen zonder inverter schakelen aan en uit, wat storend kan zijn. Een stille airco of warmtepomp is dus net zo belangrijk als een goed ingerichte werkplek – beide dragen bij aan productiviteit en comfort. Daarom wordt klimaatbeheersing steeds vaker meegenomen in de complete kantoorinrichting van professionele werkplekken.

Hieronder een overzicht van de belangrijkste verschillen:

  • Aanschafkosten: airco lager, warmtepomp hoger
  • Rendement bij vriesweer: warmtepomp beter, airco daalt snel
  • Subsidie: warmtepomp komt in aanmerking via ISDE, airco doorgaans niet
  • Koelfunctie: beide systemen kunnen koelen, airco is hier primair op ontworpen
  • Installatie: airco sneller en eenvoudiger te installeren
  • Geluid buitenunit: vergelijkbaar, afhankelijk van merk en vermogen
  • Levensduur: beide gemiddeld 12 tot 20 jaar bij goed onderhoud
  • Onderhoud: jaarlijkse filterreiniging, elke 2 à 3 jaar professionele servicebeurt

Veelgestelde vragen over warmtepompen en airco’s

Kan een airco mijn cv-ketel volledig vervangen?

Een lucht-lucht airco kan verwarmen, maar vervangt je cv-ketel niet volledig. Het systeem blaast verwarmde lucht de ruimte in, maar heeft geen koppeling met je radiatoren of vloerverwarming. Wil je echt van het gas af, dan heb je een lucht-water warmtepomp nodig. Die werkt wel samen met je bestaande verwarmingssysteem, mits de radiatoren geschikt zijn voor lagere aanvoertemperaturen.

Hoeveel stroom verbruikt een airco gemiddeld per jaar?

Dat hangt sterk af van gebruik, vermogen en isolatie. Een gemiddelde split-unit van 3,5 kW koelvermogen verbruikt bij dagelijks gebruik van vier uur per dag in de zomermaanden (juni tot en met augustus) ruwweg 100 tot 200 kWh per seizoen. Bij een stroomprijs van 0,30 euro per kWh kost dat je 30 tot 60 euro per zomer. Gebruik je de airco ook in de winter voor verwarming, dan loopt dat verbruik uiteraard op.

Is een inverter-airco echt zuiniger dan een gewone airco?

Ja, en het verschil is groter dan je denkt. Een inverter-airco past zijn vermogen continu aan op de behoefte. Hij draait op 40% als het buiten 22 graden is, en schakelt op naar 100% bij een hittegolf. Een niet-inverter systeem draait altijd op vol vermogen en schakelt simpelweg aan en uit. Dat kost meer stroom en slijt het systeem sneller. Investeer dus altijd in een inverter-model, ook als je budget beperkt is. De meerprijs verdien je binnen twee à drie jaar terug via lagere energiekosten.

Meer om te lezen